1106 nolu Hadis’in
İzahı:
Bu hadisi Buhâri
«Kitâbu's-Savm» in bir iki yerinde; Tirmizî dahi «Kitâbu's-Savm» da tahric
etmişlerdir.
Bu babda Ömer'bnü'l
-Hattâb, Hafsa, Ebû Sâîd, Ümmü Seleme, İbni Abbâs, Enes, Ebû Hureyre,
Âliyyü'bnü Ebî Tâlib, Abdulla,h İbni Ömer, Abdullah İbni Amr, Ümmü Habibe,
Meymûne, Meymûne binti Sa'd (Radiyallahû anhûm) ile Ensâr'dan bir zât hadîsler
rivayet etmişlerdir.
Bunları Ayni şöyle
sıralamıştır:
1- Hz. Âişe hadîsi bir
çok tarîklerle rivayet olunmuştur. Tahavî bunlardan yirmi tanesini tahric
etmiştir.
2- Hz. Ömer hadîsini Ebû
Dâvud ile Nesâi tahrîc etmişlerdir. Bu hadîsde Ömer (Radiyallahû anh) şöyle
demiştir:
«Aşka gelerek oruçlu
iken Öptüm de: Yâ Resûlallah, Bu gün büyük bir iş yaptım, oruçlu iken öptüm,
dedim, Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem):
— Oruçlu iken su ile ağzını çalkalasan ne
dersin? buyurdular;
— Beis yoktur, dedim,
— üyle ise konujma, buyurdular.»
Nesaî, bu hadîsin münker
olduğunu söylemiş fakat onu İbni Hibbân ile Hâkim de rivayet etmişler, Hakim
«Şeyheynin şartı üzeri sahihtir. Yalnız onu tahrîc etmemişlerdir.» demiştir.
3- Ümmü'l-Mü'min'in
Hafsa (Radiyallahu anha) Hadisini Müslim, Nesâi ve İbni Mâce tahric
etmişlerdir.
Hadis-i şerif az sonra
görülecektir.
4- Ebû Saîd (Radiyallahu
anh) hadîsini Nesaî rivayet etmiştir. Hz. Ebû Saîd: Resulullah (Sallallahu
Aleyhi ve Sellem):
«Oruçluya öpmek ve kan
aldırmak için ruhsat verdi.» demiştir.
5- Ümmü Seleme
(Radiyallahu anh) hadîsini Müslim, Buhâri ve İbni Hibbân tahric etmişlerdir.
Hadis-i şerif az sonra gelecektir.
6- îbni Abbâs
(Radiyallahu anh) hadisini Kaadi.Yusuf b.
İsmail tahrîc etmiştir. Mezkûr hadisde Hz. îbni Abbâs şöyle demiştir:
Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem):
«Oruçluyken başlara
dokunur yani öperdi.»
7- Enes (Radiyallahu
anh) hadîsini Taberâni «Es-Sağır» nâm eserinde tahrîc etmiştir. Bu hadîsde:
Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e:
— Oruçtu bir kimse öpebilir mi? diye soruldu da
:
— «Bunda bir be's yoktur. O, kokladığı bir
çiçektir, buyurdular.» denilmektedir.
Hadîsin râvileri
mevsukturlar.
8- Ebû Hureyre
(Radiyallahu anh) hadîsini Beyhakî rivayet etmiştir. O da Enes hadisi gibidir.
9- Ali (Radiyallahu anh)
hadîsini ibni Ebî Hatim «Kitâbu'l-ilel» adlı eserinde rivayet etmiştir. Mezkûr
hadisde Hz. Ali:
«Resulullah (Sallallahu
Aleyhi ve Sellem) oruçlu iken öperdi.» demiştir.
10- İbni Ömer
(Radiyallahu anh) hadîsini İbni Adiyy «El-Kâmil» nâm eserinde tahric etmiştir.
Bu hadisde:
«Nebi (Sallallahu Aleyhi
ve Sellem) oruçlu iken öper de abdostini tazelemezdi.» denilmektedir.
Yalnız râvilerinden
Gâlib b. AbdiIlah El-Cezeri zayıftır.
11- Abdullah b. Amr
(Radiyallahu anh) hadîsini İmam Ahmed b. Hanbel ile Taberâni tahric
etmişlerdir. Hz. Abdullah:
Nebi (Sallallahu Aleyhi
ve Sellem)'in yanımdaydık, bir genç gelerek :
— Ya Resûlâllah, oruçlu iken zevcemi
öpebilirmiyim? diye sordu. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem):
— Hayır, cevâbım verdi. Derken bir İhtiyar
gelerek :
— Oruçlu iken zevcemi öpebilir miyim? diye
sordu. Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve
Sellem) (Ona):
— Evet, cevâbını verdi.
Biz birbirimize
bakıştık, bunun üzerine Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem):
— Birbirinize neden bakıştığınızı anladım.
Şüphesiz ki ihtiyar nefsine maliktir, buyurdular.» demiştir.
Hadîsin isnadında îbni
Lehia vardır. Bu zat ile ihticac olunup olunamıyacağı ihtilaflıdır.
12- Ümmü Habibe
(Radiyallahu anha) hadîsini Nesaî tahric etmiştir. Bu hadîste dahî:
«Resulullah (Sallallahu
Aleyhi ve Sellem) oruçlu iken öperdi.» denilmektedir.
Yalnız Nesaî hadîsin
Ümmü Habîbe 'den değil, Hafsa (Radiyallahu anh) 'dan rivayet edildiğini,
doğrusunun da bu olduğunu söyler.
13- Ümmü'l-Mü'minih
Meymune (Radiyallahu anh) hadisini İbni Ebü Hatim «El-İlel'inde rivayet etmiştir.
Hz. Meymûne:
«Resulullah (Sallallahu
Aleyhi ve Sellem) oruçlu iken öperdi.» demiştir.
Ebû Zür'a bu rivayetin
yalnış olduğunu, hadîsi Hz. Meymûne değil Aişe (Radiyallahu anha) rivayet ettiğini,
Sevrî ve diğer ulemânın rivayetleri bu tarzda olduğunu söylemiştir.
14- Resulullah
(Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in azatlısı Meymûne binti Sa'd (Radiyallahu anh) hadîsini îbni Mâce tahric
etmiştir. Meymûne (Radiyallahu anha) Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e ikisi
de oruçlu oldukları halde, zevcesini öpen bir adamın hükmü soruldu. Resulullah
(Sallallahu Aleyhi ve Sellem):
— ikisinin de oruçları bozulur, buyurdu.»
demiştir. Darakutnî bu hadîsin sabit olmadığını söylemiş, Süheyli ile Beyhakî
dahi aynı kanaatda olduklarını bildirmişlerdir. Mezkûr hadisi Buhâri dahi
münker saymıştır.
15- Ensar'dan olup ismi
bilinmeyen ve zevcesinden rivayet eden zatın hadîsini îmam Ahmed tahric
etmiştir. Hadis uzundur. Bu haâisde dahi Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve
Sellem)'in oruçlu iken öperdığinden bahsedilmektedir.
Mübaşeret: çıplak olarak
teni tene değdirmektir. Burada ondan murad elle dokunmaktır.
Irb kelimesi «Erab»
şeklinde de rivayet olunmuştur. Ekser-i ulemâ bu kelimeyi «İrb» şeklinde
rivayet etmişlerdir.
Her iki şekle göre eh
«hacet» mânâsına gelirse de, «Erab» uzv-u mahut mânâsında da kullanılır.
Ulemânın beyânına göre
Âişe (Radiyallahû anha)'nın sözünden çıkan mana şudur:
«Sîzin oruçlu iken
zevcelerinizi öpmekten sakınmanız îcob eder. Bu hususta kendinizi Nebi
(Sallallahu Aleyhi ve Sellem) gibi sanmayın. Çünkü o nefsine maliktir, Öpmekle
şehvete gelerek inzal vaki olacağından korkmaz. Bil'akis inzal vaki
olmıyacağından emindir. Sizler bundan emin olamazsınız. Binaenaleyh
sakınmalısınız.»
Hz. Âişe'nin gülmesine
gelince : Bâzıları bunun muhalefet edenlere şaşmasından ileri geldiğini, bir
takımları kendisine şaştığı için gülüğünü söylemişlerdir. Zira bir kadının
bilhassa kendinden bahseden utanılacak bir hâli erkeklere söylemesi şaşılacak
bir şeydir. Lâkin Hz. Âişe hadîsi tebliğ etmek için buna mecbur kalmış ve
kendisini muztar bırakan bu hale şaşmıştır.
Bâzıları, Resulullah
(Sallallahu Aleyhi ve Sellem) indinde nail olduğu yüksek mertebeye sevindiği
için güldüğünü söylemişlerdir.
Kâadî İyaz: «İhtimal ki
kıssanın sahibi kendisi olduğuna tembih için gülmüştür. Taâ ki hadisine daha
belîğ bir şekilde îtimad hâsıl olsun.» demiştir.
Ulemâ bu hadîsin hükmü
hakkında ihtilâf etmişlerdir.
Kaadî Şurey, İbrahim
Nehaî, Şa'bi, Ebû Kılâbe, Muhammedü'bnü'l-Hanefiiye, Mesrûk b. Ecda' ve
Abdullah b. Şubrume oruçlu bir kimsenin zevcesini öpemiyeceğine kaail
olmuşlardır. Öperse onlara göre her ikisinin oruçları bozulur. Delilleri
Meymûne binti Sa'd hadisidir.
Bu hadîs hakkında
söylenenleri az yukarda görmüştük.
İbni Abdilberr'in
beyânına göre Ashab-ı kiram'dan Abdullah b. Mes'ud, Abdullah b. Ömer ve
Urvetü'bnü Zübeyr (Radiyallahu anh) hazerâtı oruçlu bir kimsenin zevcesini
öpmesini kerih görürlermiş.
îmam Mâlik Ramazanda
oruç tutan genç ve ihtiyarın zevcelerini öpmelerini mekruh addetmiştir. Bir
rivayete göre İbni Abbâs (Radiyallahû anh) bu hususta ihtiyara ruhsat vermiş,
gencin öpmesini kerih görmüştür.
Kaadî îyâz alel'ıtlak
oruçlu bulunan herkesin zevcesini öpebileceği ne kaail olanlar bulunduğunu
bildirmiştir. Bu kavil Sahabe ve Tabiîn 'den bir cemaata nisbet olunur. İmam
Ahmed, İshak ve Dâvud-u Zahirî 'nin mezhepleri de budur.
Ulemâdan bazıları bunu
alel'ıtlak kerih görmüşlerdir. İmam Mâlik'in meşhur olan kavli budur.
Bazıları öpmeyi gençler
için kerih, ihtiyarlar için mubah görmüşlerdir. Bu kavil İbni Abbâs
(Radiyallahu anh) 'dan rivayet olunmuştur ki, Ebû Hanîfe, Şafiî, Sevrî ve Evzaî
'nin mezhepleri de budur. Mezkûr kavli Hattâbi, îmam Mâlik'den de rivayet
etmiştir.
Bir takımları öpmenin
nafile oruçda mubah, farz oruçda haram olduğunu söylemişlerdir.
Bu kavil îmam Mâlik'den
dahi rivayet olunur.
Şafiller'den Nevevi:
«Öpmek şehveti tahrik ediyorsa ulemâmızca esah olan kavle göre haramdır.
Maamâfih kerâhet-i tenzihiye ile mekruh olduğunu söyliyenler vardır.» diyor.
Tafsilat fıkıh
kitaplarındadır.